Main News Page

ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਜੀ ‘ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰੱਬ’ ਲੇਖ 2007 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। www.sikhmarg.com , www.singhsabhacanada.com   'ਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਮਿਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੇਸ ਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਜੀ ਜੇ ਆਪਣੇ ਝੁੱਗੇ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੈਨਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀਦੀਆਂ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਤਕ ਨਾਸਤਕ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਦੀ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈ ਗਈ? ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਹੋਰੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਇਸ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਠਿੰਡੇ ਦਾ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਵਾਲਾ ਦਫਤਰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਆਪ ਆਵਗਉਣ ਤੇ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾ ਦੀਆ ਲਿਖਤਾਂ 1960-65 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਾਣੀ ਨਹੀਂ।

ਹੁਣ ਗੱਲ ਆਈ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਜਿਹੜਾ ਰੱਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਿਆ ਓਹੀ ਰੱਬ ਮੈਨੂੰ ਦਿਸੇ। ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਗਲਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਜਾਂ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਨਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਵੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਸਤਕ ਜਾਂ ਨਾਸਤਕ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਨੇ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪਰਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਕਿਤਨੇ ਡਾਲਰ ਵਸੂਲਦੇ ਹਾਂ ਕੀ ਉਹ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ? ਕੀ ਡਾਲਰ ਲੈ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਠੀਕ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਕਾਸੇ ਵਾਸਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿੱਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸਤਾਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਰੱਬ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਇਸ ਜੱਗ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਤੇ ਵਿਚ “ਜਿਨ੍ਹੇ ਕੰਕਰ ਉਨ੍ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ” ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖਿਤੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 1000 ਸਾਲ ਤਕ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਜੀ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਰੱਬ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਚੋਂ ਪਿਆਰ, ਭਰਾਤਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹਾਂ। ਭਾਵੇ ਬੁੱਧ ਮੱਤ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਤ ਪਾਈ, ਭਾਰਤੀ ਖਿਤੇ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰਾਅਚਾਰੀਆ ਨੇ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਚਾਲ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਨੂੰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਧ ਮੱਤ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਫਾਇਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਰੱਤ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਅੱਲਾ ਤਾਲਾ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆਰੀਅਨ ਲੋਕ ਇੱਟਾਂ ਵੱਟੇ, ਨਦੀਆਂ ਨਾਲੇ, ਥਲ ਡੂੰਗਰ ਅਸਗਾਹ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਘਾਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਮਸਜਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ, ਘਾਹ-ਫੂਸ, ਟੋਏ-ਟਿਬੇ ਤੇ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ।

ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਿਕ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਰੱਬ ਵੱਸਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿਸੇ ਹੀ ਆਇਆ ਹੈ।

ਫਰੀਦਾ ਜੰਗਲੁ ਜੰਗਲੁ ਕਿਆ ਭਵਹਿ, ਵਣਿ ਕੰਡਾ ਮੋੜੇਹਿ॥ ਵਸੀ ਰਬੁ ਹਿਆਲੀਐ, ਜੰਗਲੁ ਕਿਆ ਢੂਢੇਹਿ॥ 1 9॥ {ਪੰਨਾ 1378}

ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੀਰਤਨੀਏ ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੁਠੇ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਨਾਸਮਝੀ ਕਾਰਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲੋ ਮਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਾਂ ਕਣ ਕਣ ਤੇ ਜਰੇ ਜਰੇ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਢੰਢੋਰਾ ਪਿਟਿਆ, “ਸੰਤਹੁ ਸੁਨਹੁ ਸੁਨਹੁ ਜਨ ਭਾਈ ਗੁਰਿ ਕਾਢੀ ਬਾਹ ਕੁਕੀਜੈ ॥ ਜੇ ਆਤਮ ਕਉ ਸੁਖੁ ਸੁਖੁ ਨਿਤ ਲੋੜਹੁ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਨਿ ਪਵੀਜੈ ॥5॥ ਪੰਨਾ 1326॥” ਪਰ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਹਰ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ 10-10 ਫੁੱਟ ਦਾ ਸੱਚ ਖੰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਨਿਰੰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਦੇ ਭਾਈ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕੇ ਜੇ ਅਹਿ ਸੱਚ ਖੰਡ ਹੈ ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਕੀ ਨਾਉ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਂ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ‘ਸਚ ਖੰਡਿ ਵਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰੁ’ ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ “ਸੰਥਯਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (ਸੈਂਚੀ ਪਹਿਲੀ)” ਪੰਨਾ 168 'ਤੇ ਇਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਇਉਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਕ ਦੇਸ਼ੀ ਤੇ ਇਕ ਦੇਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮੀ ਹੋ ਗਿਆ”। ਤਦ ਓਥੇ ਪਉੜੀ 37 ਵਿਚ ‘ਖੰਡ, ਮੰਡਲ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਲੋਅ ਲੋਅ’ ਦੱਸਕੇ ਉਸਦੇ ‘ਸਰਬ ਵਿਆਪੀ’ ਹੋਣ ਦਾ ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕਿ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਤੋਂ ਰੱਬ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਗੁਪਤੁ ਪਰਗਟੁ ਤੂੰ ਸਭਨੀ ਥਾਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮਿਲਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿ ਸਦਾ ਤੂੰ, ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ॥8॥24॥25॥ {ਪੰਨਾ 124}

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ! ਤੂੰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਤੇ ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਹੇ ਨਾਨਕ ! ਤੂੰ (ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ) ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਰ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਰਹੋ। ਇਹ ਹੈ ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਉਣਾ।8।24।25।

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਤੂੰ ਸਭਨੀ ਥਾਈ ਜਿਥੈ ਹਉ ਜਾਈ ਸਾਚਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ ਜੀਉ॥ ਸਭਨਾ ਕਾ ਦਾਤਾ ਕਰਮ ਬਿਧਾਤਾ ਦੂਖ ਬਿਸਾਰਣਹਾਰੁ ਜੀਉ॥ ਪੰਨਾ 438॥ ਪੰਨਾ 438॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਭੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਸਭ ਥਾਂਈਂ ਮੌਜੂਦ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਦਾਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਖਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਮੈ ਬੰਦਾ ਬੈ ਖਰੀਦੁ ਸਚੁ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤਿਸ ਦਾ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹੈ ਤੇਰਾ॥1॥ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੇ ਤੂੰ ਧਣੀ ਤੇਰਾ ਭਰਵਾਸਾ॥ਬਿਨੁ ਸਾਚੇ ਅਨ ਟੇਕ ਹੈ ਸੋ ਜਾਣਹੁ ਕਾਚਾ॥1॥ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਨਾ 396॥

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ! ਮੈਂ ਨਿਮਾਣੇ ਦਾ ਤੂੰ ਹੀ ਮਾਣ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਭਰਵਾਸਾ ਹੈ। (ਹੇ ਭਾਈ ! ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ) ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਝਾਕ ਭੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਅਜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।1।ਰਹਾਉ।

ਹੇ ਭਾਈ ! ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲ-ਖ਼ਰੀਦ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਜਿੰਦ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ! ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਹੈ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।1।

ਜਹ ਦੇਖਾ ਤੂ ਸਭਨੀ ਥਾਈ॥ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਸਭ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥ ਨਾਮੋ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਸਦਾ ਸਦ ਇਹੁ ਮਨੁ ਨਾਮੇ ਰਾਤਾ ਹੇ॥12॥ {ਪੰਨਾ 1051-1052}

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ! ਮੈਂ ਜਿੱਧਰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸੂਝ ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਈ ! ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।12।

ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਸਚੁ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਬੋਲੈ ਬੋਲਾਇਆ ਤੇਰਾ॥4॥23॥29॥ {ਪੰਨਾ 743}

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ! ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ-ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ । (ਤੇਰਾ ਦਾਸ) ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ।4।23।29।

ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਆਕਤੀ ਇਹ ਕਹੇ ਕਿ ਰੱਬ ਜੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਦਰਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੇ ਰੀਝਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਾਠ ਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਮਤੇ ਸ਼ਾਧੂਆਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕਰਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀਆ ਚਤਰਾਈਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਪਉੜੀ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬਹੁਤੁ ਘਿਣਾਵਣੇ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬੇਦ ਪੜਾਵਣੇ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਤੀਰਥਿ ਨਾਈਐ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਧਰਤੀ ਧਾਈਐ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਕਿਤੈ ਸਿਆਣਪੈ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬਹੁਤਾ ਦਾਨੁ ਦੇ ॥ ਸਭੁ ਕੋ ਤੇਰੈ ਵਸਿ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰਾ॥ ਤੂ ਭਗਤਾ ਕੈ ਵਸਿ ਭਗਤਾ ਤਾਣੁ ਤੇਰਾ॥10॥ {ਪੰਨਾ 962}

ਹੇ ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਅਗੋਚਰ ਪ੍ਰਭੂ ! ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ (ਇਹਨਾਂ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜੀਵ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ)।

ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਰੀਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮਾਂ/ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। ।10।

ਏਤੇ ਕੂਕਰ ਹਉ ਬੇਗਾਨਾ ਭਉਕਾ ਇਸੁ ਤਨ ਤਾਈ॥ ਭਗਤਿ ਹੀਣੁ ਨਾਨਕੁ ਜੇ ਹੋਇਗਾ ਤਾ ਖਸਮੈ ਨਾਉ ਨ ਜਾਈ॥4॥1॥ {ਪੰਨਾ 795}

ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗਲੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਓਪਰਾ ਕੁਤਾ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਉਸ ਗਲੀ ਦੇ ਕੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਚਊਂ ਚਊਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਡਰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਉਂਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਇਸੇ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਾਕ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਆਪਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਕਾਰ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਓ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਭਗਤ ਹੀਣ ਭਾਵ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ! ਜੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂ ਕਿ ਕੰਮ ਤਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ‘ਜਪੁ’ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤੇ ‘ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ’ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ੴ ਸਤਿਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥
ਸਲੋਕੁ॥ ਆਪਹਿ ਕੀਆ ਕਰਾਇਆ ਆਪਹਿ ਕਰਨੈ ਜੋਗੁ॥ਨਾਨਕ ਏਕੋ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਦੂਸਰ ਹੋਆ ਨ ਹੋਗੁ ॥1॥
ਪਉੜੀ॥ ਓਅੰ ਸਾਧ ਸਤਿਗੁਰ ਨਮਸਕਾਰੰ॥ ਆਦਿ ਮਧਿ ਅੰਤਿ ਨਿਰੰਕਾਰੰ॥ ਆਪਹਿ ਸੁੰਨ ਆਪਹਿ ਸੁਖ ਆਸਨ॥ ਆਪਹਿ ਸੁਨਤ ਆਪ ਹੀ ਜਾਸਨ॥ ਆਪਨ ਆਪੁ ਆਪਹਿ ਉਪਾਇਓ॥ ਆਪਹਿ ਬਾਪ ਆਪ ਹੀ ਮਾਇਓ॥ ਆਪਹਿ ਸੂਖਮ ਆਪਹਿ ਅਸਥੂਲਾ॥ ਲਖੀ ਨ ਜਾਈ ਨਾਨਕ ਲੀਲਾ॥1॥ {ਪੰਨਾ 250}

ਸਾਰੀ ਜਗਤ-ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਹੈ । ਹੇ ਨਾਨਕ ! ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੂਸਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ।1। ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪਸਾਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਪਉੜੀ :-ਸਾਡੀ ਉਸ ਨਿਰੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਗੁਰੂ-ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਰਹੇਗਾ । (ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ) ਨਿਰੀ ਇਕੱਲ-ਰੂਪ ਭੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿੱਸਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਭੀ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣੀ) ਮਾਂ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣਾ) ਪਿਤਾ ਹੈ। ਅਣ-ਦਿੱਸਦੇ ਤੇ ਦਿੱਸਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ।

ਹੇ ਨਾਨਕ ! ( ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਇਹ ਜਗ-ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ) ਖੇਡ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ।1।

ਵਡਹੰਸੁ ਮਹਲਾ 1 ਦਖਣੀ॥ ਸਚੁ ਸਿਰੰਦਾ ਸਚਾ ਜਾਣੀਐ ਸਚੜਾ ਪਰਵਦਗਾਰੋ॥ ਜਿਨਿ ਆਪੀਨੈ ਆਪੁ ਸਾਜਿਆ ਸਚੜਾ ਅਲਖ ਅਪਾਰੋ॥ ਦੁਇ ਪੁੜ ਜੋੜਿ ਵਿਛੋੜਿਅਨੁ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਘੋਰੁ ਅੰਧਾਰੋ॥ ਸੂਰਜੁ ਚੰਦੁ ਸਿਰਜਿਅਨੁ ਅਹਿਨਿਸਿ ਚਲਤੁ ਵੀਚਾਰੋ॥1॥ ਸਚੜਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਤੂ ਸਚੜਾ ਦੇਹਿ ਪਿਆਰੋ॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਨਾ 580॥

ਉਪਰਲੀ ਸਾਰੀ ਵੀਚਾਰ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਰੱਬ ਜੀ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਾਠ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਸਾਰੇ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਖੁਦ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਬੂਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸਿਮਰੈ ਧਰਤੀ ਅਰੁ ਆਕਾਸਾ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਗੁਣਤਾਸਾ ॥ ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰ ਸਿਮਰਹਿ ਸਿਮਰੈ ਸਗਲ ਉਪਾਰਜਨਾ ॥1॥ ਸਿਮਰਹਿ ਖੰਡ ਦੀਪ ਸਭਿ ਲੋਆ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਪਾਤਾਲ ਪੁਰੀਆ ਸਚੁ ਸੋਆ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਖਾਣੀ ਸਿਮਰਹਿ ਬਾਣੀ ਸਿਮਰਹਿ ਸਗਲੇ ਹਰਿ ਜਨਾ ॥2॥ ਸਿਮਰਹਿ ਬ੍ਰਹਮੇ ਬਿਸਨ ਮਹੇਸਾ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਦੇਵਤੇ ਕੋੜਿ ਤੇਤੀਸਾ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਜਖ੍ਹਿ ਦੈਤ ਸਭਿ ਸਿਮਰਹਿ ਅਗਨਤੁ ਨ ਜਾਈ ਜਸੁ ਗਨਾ ॥3॥ ਸਿਮਰਹਿ ਪਸੁ ਪੰਖੀ ਸਭਿ ਭੂਤਾ ॥ ਸਿਮਰਹਿ ਬਨ ਪਰਬਤ ਅਉਧੂਤਾ ॥ ਲਤਾ ਬਲੀ ਸਾਖ ਸਭ ਸਿਮਰਹਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸੁਆਮੀ ਸਭ ਮਨਾ ॥4॥ {ਪੰਨਾ 1078-1079}

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਅਕਾਸ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ, ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਅਤੇ ਘਾਹ ਫੂਸ ਬਗੈਰ ਜਬਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ? ਇਥੇ ਵੀ ਸਿਮਰਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣਾ। ਜਦੋਂ ਆਪਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡੁਘਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਆਪੇ ਹੀ ‘ਸਰਬ ਰੋਗ ਕਾ ਅਉਖਦ ਨਾਮੁ’ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਜਪਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਠੱਗ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।

ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਦਾ ਦਾਸ,
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਊਣ ਵਾਲਾ) ਬਰੈਂਪਟਨ
# 647 969 3132, 810 449 1079